Crowdfunding: wel of niet doen?

1

Misschien is het de economische crisis die al jaren duurt en waar maar geen eind aan lijkt te komen, misschien zijn het de bijna eindeloze mogelijkheden die het internet biedt die langzamerhand door meer en meer mensen ontdekt worden, wellicht is het een combinatie van beide: mensen zijn tegenwoordig op zoek naar nieuwe betaalmodellen, die vaak op de één of andere manier doen denken aan oeroude vormen van ruilhandel. Ook crowdfunding kan op die manier gezien worden: ‘cut out the middleman‘ is het idee, bedrijven (in wat voor vorm dan ook) staan direct in contact met hun klanten, die nu tegelijkertijd ook investeerders worden. In zijn stuk van 17 november in de Volkskrant waarschuwt Frank van Alphen voor de gevaren van crowdfunding, en vraagt hij zich af welke risico’s investeerders eigenlijk lopen. In deze analyse zal ik enerzijds kijken of, en waarom de aandacht voor crowdfunding over de jaren heen toe- of afgenomen is, en anderzijds bekijken of deze meer waarschuwende toon ook in andere artikelen over crowdfunding de overhand heeft.

Bij crowdfunding wordt ‘de bank’ letterlijk overgeslagen: bedrijven (of dit nou grote, commerciële entiteiten zijn, of kleinschalige, creatieve platforms) vragen particulieren te investeren in hun project, plan of product, en bieden daar over het algemeen een tegenprestatie voor. Helen Toxopeus, die vernieuwend geldsystemen onderzoekt, en ook in het artikel van van Alphen aan het woord komt, noemt daarin vier verschillende modellen:

Bij de eerste vorm gaat het om donaties voor een goed doel. De beloning bestaat vooral uit een goed gevoel. Bij het tweede model betaalt de klant van tevoren voor een product. Dat stelt de maker in staat zijn eerste serie te maken.’ De derde vorm is een lening. Op veel sites beloven ondernemers hun geldschieters een rente van 4 tot 8 procent. Hoewel ondernemers vaak goedkoper uit zijn dan bij de bank vergt een cf-campagne meer tijd. ‘Je moet veel handen schudden en mensen herinneren aan hun toezeggingen’, zegt Toxopeus. ‘Het voordeel is dat de ondernemer zo ook aan marketing doet.’ Bij de vierde vorm koopt de investeerder aandelen in de onderneming. ‘Je wordt geen aandeelhouder met stemrecht, maar er zit een rechtspersoon tussen.2

Methode

Voor deze analyse zal ik gebruik maken van de database van Metareporter (over de jaren 2010-2012). Ik zal LexisNexis gebruiken om vervolgens alle relevante artikelen over crowdfunding door te lezen, om zo hopelijk te kunnen bepalen of, en waarom er dit jaar meer of minder over crowdfunding is geschreven dan afgelopen jaren, en ook op welke manier er geschreven wordt over dit onderwerp. Voor dit laatste zal ik gebruik maken van de teksten over framing van Entman en Vasterman. Tenslotte zal ik via Google Trends nagaan of crowdfunding binnen de Nederlandse zoekopdrachten enerzijds, en de wereldwijde zoekopdrachten anderzijds vaak genoeg voorkomt om noemenswaardig te zijn, en zo ja, of daar een ontwikkeling in is te zien die mijn claim dat crowdfunding steeds meer in de aandacht staat, onderschrijft.

Analyse

Een simpele zoekopdracht op Metareporter laat zien dat er dit jaar (in de periode dat Metareporter bijgehouden werd) veel meer geschreven is over crowdfunding dan de twee voorgaande jaren. Hierbij moet opgemerkt worden dat er in 2012 ook een stuk meer artikelen zijn verzameld op Metareporter, maar toch is er in 2012 sprake van een duidelijke toename van aandacht voor crowdfunding.

Raadpleging van Google Trends duidt op exact dezelfde tendens: er is de laatste jaren een toenemende belangstelling voor crowdfunding, en die lijn lijkt alleen maar omhoog te gaan. De bovenste grafiek representeert het aantal zoekopdrachten in Nederland, en de onderste de zoekopdrachten wereldwijd, beide over het tijdsbestek januari 2009 – december 2012.

Dan de vraag: hoe wordt er geschreven over crowdfunding in de Nederlandse pers? Opvallend is dat in de afgelopen twee jaren álle in Metareporter verzamelde artikelen over crowdfunding positief waren (totaal dus negen artikelen verzameld die met ‘crowdfunding’ getagd zijn). Daar komt in 2012 verandering in: “Omdat publieksfinanciering nog in de kinderschoenen staat, zijn er nog nauwelijks regels voor. De meeste platforms staan niet onder toezicht. Wie geld leent via platform Crowdaboutnow aan http://mijnwoningduurzaam.nl heeft geen enkele garantie dat het geld wordt terugbetaald als deze webshop mislukt. De lening is vergelijkbaar met een lening aan een vriend of neefje: ook daarbij zijn er geen garanties”, schrijft van Alphen.3De Nederlandsche Bank (DNB) en de Autoriteit Financiële Markten (AFM) waarschuwen in algemene termen voor de risico’s“. Ook in dit artikel van 12 december in de Trouw gebeurt hetzelfde: crowdfunding wordt nader onder de loep genomen, en nu worden ook de negatieve kanten benoemd en onderzocht. Met name wordt benadrukt dat de veiligheid niet altijd gewaarborgd lijkt te zijn, en dat er nog geen specifieke wetgeving is die regelt wat mag en kan, en wat niet.45 Is er nu sprake van een negatieve framing van crowdfunding?

To frame is to select some aspects of a perceived reality and make them more salient in a communicating tekst, in such a way as to promote a particular problem definition, causal interpretation, moral evaluation, and/or treatment recommendation for the item described.6

Volgens Entman, van wie dit citaat afkomstig is, en Vasterman is er dus sprake van framing als een krant (of journalist) het nieuws op zó een manier brengt, dat slechts een bepaald aspect ervan naar voren komt, en daadwerkelijk bij mensen ‘blijft hangen’.7 Framing is soms gemakkelijk te herkennen, maar gebeurt soms ook heel erg onder de oppervlakte.8

Echter: niets in de artikelen die in Metareporter en/of LexisNexis teruggevonden zijn duidt erop dat de auteurs actief bezig zijn crowdfunding op een negatieve manier te framen. Het grootste deel van de artikelen is, net als in de vorige jaren, ronduit positief (met name als het om crowdfunding van creatieve of wetenschappelijke projecten gaat). Er zijn slechts een aantal artikelen bijgekomen die crowdfunding kritisch onder de loep nemen, en, belangrijk, náást de positieve kanten óók kijken wat de negatieve kanten zouden kunnen zijn. Het artikel van van Alphen lijkt één van de weinige, en misschien wel het enige artikel te zijn dat zich iets meer focust op de gevaren dan de voordelen.

Bevindingen

De uitkomsten van dit (zeer kleinschalige) onderzoek onderschrijven elkaar eigenlijk voortreffelijk: op Google Trends blijkt dat crowdfunding zowel in Nederland als wereldwijd steeds meer in de belangstelling staat. Ook in de Nederlandse pers wordt dit duidelijk: werden er in 2010 en 2011 nog respectievelijk vier en vijf artikelen binnen Metareporter getagd met ‘crowdfunding’, in 2012 waren dat er 14. Ook is te zien dat crowdfunding inderdaad een vrij nieuw concept is: op Google Trends is tot en met 2009 eigenlijk niets terug te vinden, en vanaf 2010 begint de lijn te stijgen. Dit verklaart ook de manier van schrijven over dit onderwerp door de kranten: in 2010 en 2011 is het nog ‘fris’ en ‘vernieuwend’, en wordt het vooral kleinschalig ingezet, en zijn kranten vrij positief. Inmiddels is het 2012, en schieten de crowdfunding projecten als paddestoelen uit de grond. In het regeerakkoord van 2012, ‘Bruggen slaan‘, wordt crowdfunding zelfs specifiek genoemd, en blijkt dat de regering dit soort initiatieven wil promoten en vergemakkelijken. Hoogste tijd dus om ook kanttekeningen te plaatsen bij dit fenomeen, zonder daarbij per sé te focussen op de onzekerheden die het met zich meebrengt.

 

  1. Foto: http://www.freefoto.com/preview/04-28-41/Pile-of-Money []
  2. Alphen, Frank van. ‘De gevaren van crowdfunding’. De Volkskrant, 17-11-2012. []
  3. Alphen, Frank van. ‘De gevaren van crowdfunding’. De Volkskrant, 17-11-2012. []
  4. Schuurman, Jaap. ‘Eigentijds financieren’. Trouw, 12-12-2012 []
  5. Hier moet vermeld worden: de overige artikelen die in Metareporter verzameld zijn zijn overwegend neutraal of positief tegenover crowdfunding. Zoeken op LexisNexis laat echter zien dat er flink geschreven is over crowdfunding, en dat niet alles zijn weg naar Metareporter heeft gevonden. Dit heeft er ook mee te maken dat het feit dat crowdfunding vaak in een digitale omgeving gebeurt (d.w.z.: via een website of platform) niet het meest elementaire onderdeel is van het fenomeen zelf. Er kunnen gemakkelijk artikelen geschreven worden over crowdfunding, zonder dat daarbij duidelijk de link wordt gelegd met internet en/of social media, etc. []
  6. Entman, Robert M. “Framing: Toward clarification of a fractured paradigm.”Journal of communication 43.4 (1993): 51-58. []
  7. Vasterman, Peter LM. “Media-Hype Self-Reinforcing News Waves, Journalistic Standards and the Construction of Social Problems.” European Journal of Communication 20.4 (2005): 508-530. []
  8. Natuurlijk is geen enkel nieuws 100% objectief te noemen, en volgens sommige denkers is volledige objectiviteit überhaupt niet mogelijk. Zo bezien is er dus altijd sprake van framing, maar dit zou meer een filosofische discussie zijn dan een data-analyse. []
Dit artikel is geschreven door op 13/12/2012 en is terug te vinden onder Analyse, WG03. Het artikel is getagged met , , , , , .
Blijf op de hoogte van reacties middels RSS 2.0 feed. Je kunt een reactie achter laten, of een trackback vanaf je eigen site maken.

5 Responses to “Crowdfunding: wel of niet doen?”

  1. Simone on 19/12/2012 at 01:46

    Wat vind jij zelf van crowdfunding? Mensen blijven altijd zelf beslissen of ze wel of niet deelnemen aan een crowdfunding project. Op deze manier kunnen mensen zelf beslissen wat ze een interessant concept vinden. Maar het is omdat het zoiets nieuws is, inderdaad interessant om eens te kijken wat de ‘gevaren’ hiervan zijn. Weten mensen waar ze aan beginnen voordat ze investeren? http://www.kickstarter.com/ is daarom erg handing. zowel voor de mensen die investeerders zoeken: de investeerders weten op deze manier de weg te vinden naar de projecten, als voor de investeerders: zij krijgen hun geld gegarandeerd terug gestort als het project niet voldoende geld bij elkaar krijgt. Het zou ook interessant zijn om de link te leggen met crowdsourcing.

  2. FransBootsman on 20/12/2012 at 23:05

    Heel sterk stuk. Ik ben ook van mening dat crowdfunding steeds meer in the picture komt te staan. Voor mij dan de grote vraag: wat is hier de precieze reden voor? Zijn mensen het vertrouwen in de banken verloren en zijn hier andere motieven voor?
    Het enige wat ik op te merken heb aan de analyse, is dat hij wel een beetje klein aanvoelt. Misschien had je nog meer kunnen zoeken naar manieren om jouw gevoel te bevestigen. Topsy was bijvoorbeeld een goede geweest; dan had je het aantal tweets kunnen zien over jouw onderwerp. Al met al een sterke analyse!

  3. Baris on 21/12/2012 at 00:01

    Bedankt voor je reactie Frans. Ik vond de resultaten zoals ze in Metareporter en Google Trends naar voren eigenlijk zo duidelijk dat ik het niet nodig vond om nog verder te zoeken, ook omdat Topsy natuurlijk slechts resultaten geeft over de afgelopen tijd, en niet de gehele periode waarnaar ik in de Metareporter database gezocht heb. Het ging me juist met name om die verandering over de jaren te laten zien, en daarmee te kijken hoe het te verklaren valt dat er zoveel meer met ‘crowdfunding’ is getagd in 2012. Thanks!

    Simone, kickstarter is inderdaad een goed voorbeeld, veel van de artikelen van de afgelopen jaren gaan er ook over, of noemen het in ieder geval. Ik vind het zelf inderdaad een heel goed systeem, mits goed gereguleerd. In principe maakt het het makkelijker om dingen te ontwikkelen/bedenken/verkopen etc., dus met name vergemakkelijkt het de ‘aanbod’ kant, terwijl de ‘vraag’ kant (‘de consument’) eigenlijk iets inlevert: alsof je vast betaalt voor iets in de winkel, en het pas over een tijdje mag ophalen. Die zekerheid is dan dus wel van groot belang, zeker als het om grote bedragen gaat. Het is dan in principe een soort lening eigenlijk, waar, met name weer bij grote bedragen, normaliter bijvoorbeeld ook een rente op kan zitten.

  4. american indie bands| on 12/04/2013 at 05:10

    Useful info. Lucky me I found your website by chance, and I’m shocked why this coincidence didn’t came about in advance! I bookmarked it.

Trackbacks

Leave a Reply

Recente reacties

Recente nieuwsberichten

Tags