De onderschatte betrouwbaarheid van het web en Wikipedia

Veel mensen lijken zich vandaag de dag grote zorgen te maken over de betrouwbaarheid van het web. Hoewel een kritische blik nooit kwaad kan, wordt hier naar mijn inzien de betrouwbaarheid van het web onderschat. Op 8 september schreef Mark Veldman nog in de Telegraaf dat het een “regelrechte nachtmerrie” voor de betrouwbaarheid van het web is dat het zo hard groeit en volgens sommige bronnen al uit zestig miljard pagina’s bestaat. Hij denkt dat Wikipedia door haar open source format juist onbetrouwbaarder is, omdat het zo ook vandalen aantrekt. Om betrouwbaarheid garant te stellen zijn redacteuren in dienst noodzakelijk lijkt hij te willen zeggen.1

Het begrip dat hier naar mijn idee mist is collectieve intelligentie, of wisdom of crowds. De mediawetenschapper Terry Flew beschrijft dat collectieve intelligentie op de volgende wijze werkt: “deriving the benefits of large-scale ongoing participation and user co-creations and peer review of content to continuously improve the quality of the service”2 . Wikipedia is hier een goed voorbeeld van, het maakt gebruik van een grote groep gebruikers, die ook zelf kunnen publiceren en elkaar kunnen controleren. Iedereen die informatie heeft over een bepaald onderwerp is welkom er een artikel over te schrijven of aan te passen. Dit heeft de consequentie dat er ook mensen zijn die onjuiste informatie op Wikipedia zetten. Doordat de gebruikers echter elkaar controleren, wordt deze informatie in de meeste gevallen snel opgespoord. Op deze wijze wordt dus de hoeveelheid juiste informatie steeds groter, terwijl de onjuiste informatie verwijderd wordt en zo wordt de kwaliteit van Wikipedia steeds groter.

Er is onderzoek gedaan naar de betrouwbaarheid van Wikipedia ten opzichte van Britannica Online door het tijdschrift Nature. Hoewel Britannica werkt met een team van redacteuren dat verbonden is met de wetenschap, bleek het niet veel betrouwbaarder te zijn dan Wikipedia. Van de 42 onderzochte artikelen over wetenschappelijke onderwerpen vonden ze bij Wikipedia 4 fouten en bij Britannica Online 3 fouten. Britannica lijkt hier dus niet een noemenswaardig voordeel te hebben aan het hebben van eigen redacteuren. Bovendien heeft Wikipedia het voordeel dat verouderde informatie sneller kan worden aangepast.3

Opzettelijk of onopzettelijk zoals bij Brittanica Online, het is belangrijk in de kwestie van betrouwbaarheid te bedenken dat bronnen die gezien worden als betrouwbaar soms ook niet kunnen kloppen. Onjuiste informatie is iets dat zeker niet alleen tot het web beperkt blijft. Zo zijn er ook een aantal gevallen bekend van wetenschappers die fraude hebben gepleegd door gegevens voor hun onderzoek te verzinnen of aan te passen. Een bekend voorbeeld hiervan is Diederik Stapel, die tientallen artikelen met vervalste gegevens heeft gepubliceerd. Dit heeft bij elkaar 5 tot 10 jaar geduurd voordat dit opgemerkt werd4 . Er zou misschien wel kunnen worden gesteld dat dit een gevaarlijkere vorm van onbetrouwbaarheid is dan een paar onjuistheden op het web. Van wetenschappers wordt immers vaak aangenomen dat ze juiste informatie publiceren, op het web zijn mensen meestal al kritischer bij de beoordeling van informatie.

Wel is er op het web een nieuw groeiend probleem voor de betrouwbaarheid ervan. Volgens Stalder  hebben PR-bedrijven namelijk inmiddels ontdekt dat ze de populariteit van Wikipedia en ook blogs kunnen gebruiken om hun producten te promoten. Wikipedia pagina’s worden aangepast om hun producten in een goed daglicht te stellen en blogs worden betaald om een positieve post over een bepaald product te schrijven5. Onjuiste of gekleurde informatie is dus niet meer alleen het werk van vandalen, maar zijn er nu ook bedrijven die hier aan meewerken.

Wikipedia ziet zelf ook in dat het open model zo ook zijn zwaktes kent. Ze prijzen zichzelf voor het “communal knowledge learning”, maar ze zeggen ook dat de andere kant hiervan is dat er zo vandalisme kan optreden. Toch lijkt dit voor Wikipedia niet echt een probleem te zijn. De meeste foutieve aanpassingen of onzin-artikelen worden snel gevonden en teruggedraaid. Wikipedia houdt een lijst bij van alle aanpassingen aan alle pagina’s, zodat een artikel altijd weer in de juiste versie kan worden teruggezet. Er is een speciale groep vrijwilligers, de Recent changes patrol, die alle recente veranderingen in de gaten probeert te houden om het zo op vandalisme en onjuistheden te controleren. Daarnaast gebruikt Wikipedia verschillende geautomatiseerde methoden om de recente veranderingen te controleren, zoals bots. De meeste foutieve aanpassingen worden op deze manier binnen enkele minuten ontdekt en ongedaan gemaakt. Ook kunnen IP-adressen van Wikipedia-vandalen worden geblokkeerd, om zo vandalisme te voorkomen6 .

Hoewel al deze methoden van controle Wikipedia betrouwbaarder maken, zal er altijd een deel zijn wat onjuist is, maar wat niet wordt gevonden. Zo ken ik bijvoorbeeld zelf iemand die een wiki heeft aangemaakt over het zogenaamde dialect van zijn dorpje. Het dialect bestaat niet en heeft ook nooit bestaan, maar de pagina staat toch al enkele jaren op Wikipedia. Het dorpje is echter zo klein, dat de meeste gebruikers van Wikipedia het niet zullen kennen en dus ook niet kunnen zeggen dat het niet waar is. Bovendien is de pagina redelijk geloofwaardig geschreven voor iemand die het niet weet. Het probleem bij Wikipedia is dus hoe onbekender het onderwerp is, hoe groter de kans is dat de informatie onjuist is. Hierdoor zullen hoogstwaarschijnlijk de Engelse wiki’s minder fouten bevatten dan de Nederlandse, omdat de groep Engelse gebruikers veel groter is en een Engelse pagina door meer mensen zal worden gecontroleerd. Overigens is dit ook het enige geval dat mij bekend is van een wiki die onwaar is.

Naast collectieve intelligentie zijn er ook andere manieren die zoeken op het web betrouwbaarder maken. Zo is er bijvoorbeeld het principe van overtolligheid (redundancy). Dit houdt in dat doordat het web steeds groter wordt, er ook steeds meer vergelijkbare informatie op komt te staan. Hoewel de kans groter wordt dat daar onjuiste informatie tussen komt te staan, komt er alsnog gewoonlijk meer juiste dan onjuiste informatie bij. Bij het zoeken via een zoekmachine, die dit ook opmerkt, zal het dominante antwoord meestal het juiste zijn, hier bestaat dan een soort consensus over. Dit is alleen maar mogelijk door de grootte van het web7 .

Al met al wordt duidelijk dat het web wel mechanismen kent om de betrouwbaarheid ervan te vergroten. Niet alles zal juist zijn, maar de betrouwbaarheid van Wikipedia moet niet onderschat worden. Als bron blijkt het niet veel minder waard te zijn dan een encyclopedie. Door het principe van collectieve intelligentie kan de kennis van een eindeloze hoeveelheid gebruikers gecombineerd en bij elkaar opgeteld worden. Dat levert toch zeker een bepaalde kwaliteit en de betrouwbaarheid op het web een nachtmerrie noemen lijkt mij dus niet echt de juiste informatie.

  1. Veldman, Mark. “Het internetdoolhof”. De Telegraaf. 08-09-2012 []
  2. Flew, Terry. New media, an introduction. Melbourne: Oxford University Press (2008): p. 18. []
  3. Giles, Jim. “Internet encyclopaedias go head to head” . Nature, 438 (2005): p. 900-901. []
  4. Boon, Lex. Fraude hoogleraar Stapel heeft vijf tot 10 jaar geduurd. NRC.nl (2011) <27-09-2012>. http://www.nrc.nl/nieuws/2011/10/08/fraude-hoogleraar-stapel-heeft-vijf-tot-tien-jaar-geduurd/ []
  5. Stalder, Felix. Between Democracy and Spectacle: The Front-End and Back-End of the Social Web. In M. Mandiberg, ed. The Social Media Reader. New York: New York University Press (2012): p. 264. []
  6. “Reliability of wikepedia”. Wikipedia <27-08-2012> http://en.wikipedia.org/wiki/Reliability_of_Wikipedia []
  7. Lin, J. “An exploration of the principles underlying redundancy-based factoid question answering”. ACM Transactions on Information Systems 25, 2, Article 6 (2007): p. 1-2. []
Dit artikel is geschreven door op 27/09/2012 en is terug te vinden onder De Telegraaf, Metareports, WG03. Het artikel is getagged met , , , , , .
Blijf op de hoogte van reacties middels RSS 2.0 feed. Je kunt een reactie achter laten, of een trackback vanaf je eigen site maken.

19 Responses to “De onderschatte betrouwbaarheid van het web en Wikipedia”

  1. JoeriTaelman on 29/09/2012 at 14:57

    Goed geschreven en zeer aannemelijk stuk. Wikipedia is natuurlijk het ultieme voorbeeld van het succes van collective intelligence. Naast wat spelfoutjes (“boordeling”) en misschien wat designverbeteringen (sommige quotes mochten best tussen block quotes) is het een fijn te lezen artikel. ‘Vroeger’ werd Wikipedia vooral gebruikt om even snel wat informatie op te zoeken zonder ernaar te verwijzen, maar tegenwoordig (en dit artikel legt uit waarom) ook als legitieme bron.

  2. ChrisSchalkx on 30/09/2012 at 15:24

    Interessant artikel en duidelijk geschreven. Was ook begonnen met een metareport met daarin ‘wisdom of the crowd’ centraal (toch maar opgegeven in een vroeg stadium), erg interessant om nu een goede uitwerking hiervan te lezen. Heb aan den lijve ondervonden hoe ‘streng’ de wikipedia community kan zijn (ook dit zijn geen experts, dus je argument blijft gewoon geldig!); bij een klein foutje op de betreffende pagina werd ik al op de vingers getikt. Is denk ik wel de kracht van Wikipedia en de reden dat de kwaliteit hoog blijft; er is een zeer actieve wereldwijde community van ‘moderators’ actief die een oogje in het zeil houden.

  3. KarenDeGraaf on 01/10/2012 at 12:42

    Bedankt voor jullie feedback!
    Ze stellen inderdaad wel dat Wikipedia open is voor iedereen, maar door de controle van andere gebruikers bestaat er wel een voorwaarde, en dat is dat je kwaliteit levert.

    Ik denk trouwens dat Wikipedia nog steeds vooral gebruikt wordt “om even snel wat informatie op te zoeken zonder ernaar te verwijzen”, en dat het door veel mensen nog steeds ondergewaardeerd wordt als legitieme bron… Vaak wordt er dan gezegd dat het beter is om de informatie uit de bronnen te halen die Wikipedia vermeldt, maar je kan je afvragen of je hier daadwerkelijk voordeel mee hebt.

  4. Harriëtte Smook on 01/10/2012 at 13:56

    Nou ben ik het zeker eens met bovenstaande reacties én met de stelling dat websites zoals Wikipedia nogal eens worden onderschat in hun betrouwbaarheid, maar je maakt me nu stiekem wel nieuwsgierig naar de Wikipedia pagina over het dialect dat niet bestaat..

  5. MandySepers on 01/10/2012 at 14:59

    Interessant artikel, zoals je zelf al zegt heb ik ook het idee dat de kracht van de crowd nog wel eens onderschat wordt.

    Inhoudelijk heb ik denk ik niets aan te vullen op het bovengenoemde, maar ik heb nog wel twee schoonheidstips:
    - Lees je artikel nog even door op spelfoutjes zoals ‘onderwerk’ in de eerste alinea (zoals Joeri eigenlijk ook al zei, zie ik nu).
    - Pas op onnodig gecompliceerde zinnen zoals: “Opzettelijk of onopzettelijk zoals bij Brittanica Online, het is belangrijk in de kwestie van betrouwbaarheid te bedenken dat bronnen die gezien worden als betrouwbaar soms ook niet kunnen kloppen.”

  6. KarenDeGraaf on 01/10/2012 at 17:29

    Over het dialect dat niet bestaat zat ik zelf een beetje in tweestrijd. Er bestaat een kans dat als ik er hier een link naar toe plaats, het bekend wordt bij Wikipedia dat dit dialect niet echt bestaat, waardoor het verwijderd zou kunnen worden. Aan de ene kant is het een redelijk onschuldige grap en is de kans klein dit iemand deze informatie ooit serieus wil gebruiken. Maar is het aan de andere kant nu eigenlijk mijn plicht om dit aan te geven bij Wikipedia? Objectief gezien zou dat natuurlijk wel de kwaliteit van Wikipedia vergroten…

  7. Joeri Taelman on 01/10/2012 at 17:35

    Zie het als een ‘loophole in the system’, waar bij niche interesses of onderwerpen, waar de interesse dus (te) klein is, er zo iets mogelijk is. Dat is dan weer de keerzijde van ‘the wisdom of the crowd’.

  8. Marga on 02/10/2012 at 07:13

    Ik heb toch ook een zekere achterdocht naar de waarheid op internet. Wat je stelt dat juist door het grote aantal lezers en mensen die wikipedia aanvullen de informatie betrouwbaarder wordt vind ik heel aannemelijk. Ik vind het daardoor wel een geruststelling dat ik Wikipedia zou kunnen vertrouwen. Van andere informatie op het web, bijvoorbeeld medische in allerlei verschillende rubrieken en fora, vraag ik me wel af hoe betrouwbaar deze informatie is. Vooral in fora wordt nogal eens wat onzin gezegd en dat wordt dan nauwelijks tegengesproken. Het is natuurlijk wel veel informatie wat uit “eigen beleving” gegeven wordt. Dat moet je dan maar aannemen dat iemand dat zo vindt. Alles bij elkaar blijf ik toch met een gezond wantrouwen de informatie van internet bekijken.

  9. KarenDeGraaf on 02/10/2012 at 07:52

    Met een gezond wantrouwen is ook zeker niets mis, zolang je uiteindelijk nog wel een deel van de informatie die je vind vertrouwt. Op fora is er inderdaad een andere principe, die werken niet volgens het principe van collectieve intelligentie. Het gebeurt daar niet vaak dat de gebruikers uiteindelijk tot een consensus komen.

  10. Joop on 08/10/2012 at 11:57

    Volgens mij is de strekking van de tekst: Dat de betrouwbaarheid wordt Overschat ( of de ONbetrouwbaarheid onderschat).
    Hetwelk helaas in tegenstelling is tot de titel van het artikel.

  11. 排名優化 on 25/05/2013 at 09:26

    Hello! I just would like to give an enormous thumbs up
    for the good info you may have here on this post. I will likely be coming
    back to your weblog for more soon.

  12. how to hack black ops 2 on 10/06/2013 at 04:00

    Hi all, here every one is sharing such knowledge, therefore it’s good to read this website, and I used to pay a quick visit this weblog everyday.

  13. manfaat buah dan kulit manggis on 27/06/2013 at 05:16

    Hello, I check your blog regularly. Your story-telling style is witty,
    keep it up!

  14. http://cursos-inem-2013.blogspot.fr on 11/07/2013 at 00:10

    Extraordinary job! This is really the sort of info that
    are supposed to become provided surrounding the world-wide-web.
    Shame on the search engines for no longer ranking this submit upper!
    Come on over and seek advice from my webpage . Cheers =)

  15. Home Mortgage Tips on 14/07/2013 at 20:15

    I am now not sure where you are getting your information, but
    great topic. I must spend a while studying more or working
    out more. Thanks for fantastic info I used to be on
    the lookout for this information for my mission.

  16. Anonymous on 20/07/2013 at 00:37

    I love to disseminate understanding that will I’ve built up through the season to assist improve group functionality.

  17. Anonymous on 21/07/2013 at 15:17

    I like to share knowledge that I’ve accrued with the yr to help improve group performance.

  18. kate hill bags on 29/07/2013 at 10:14

    At this time it looks like Drupal is the best blogging platform available right
    now. (from what I’ve read) Is that what you’re using on your blog?

Trackbacks

Leave a Reply

Recente reacties

Recente nieuwsberichten

Tags